Firma może mieć dużo zleceń i przyzwoitą sprzedaż, a mimo to tracić pieniądze podczas codziennej pracy. Część tych kosztów nigdy nie trafia do raportów, bo nikt nie mierzy czasu spędzonego na poprawkach i szukaniu informacji.
Firma może być zajęta od rana do wieczora i niewiele z tego mieć
Są dni, kiedy człowiek kończy pracę zmęczony, a właściwie nie wie, co pochłonęło mu tyle czasu. Rano miał zająć się ważnym zleceniem, ale co chwilę ktoś potrzebował informacji albo decyzji. Jedna sprawa przerywała drugą. Nagle zrobił się wieczór, a połowa zaplanowanej pracy nadal czeka. Trudno wtedy powiedzieć, co udało się naprawdę zakończyć.
Część przestojów może wynikać z brakujących ustaleń. Ludzie wracają wtedy do wcześniej wykonanych zadań. Zdarza się też, że dwie osoby nieświadomie zajmują się tą samą sprawą.
Na koniec tygodnia większość spraw może być już zamknięta, choć w żadnym raporcie nie widać czasu poświęconego na poprawki. A to koszt, który pojawia się przy kolejnych zleceniach.
Najłatwiej przeoczyć to, czego nikt nie wpisuje do kosztorysu
Załóżmy, że klient prosi o wycenę usługi. Oferta powinna powstać na podstawie ustalonego zakresu prac, ale już na tym etapie brakuje potrzebnych informacji.
Handlowiec dzwoni więc do osoby technicznej. Ta akurat jest zajęta i oddzwania później. Kiedy oferta w końcu powstaje, okazuje się, że zabrakło w niej uzgodnionej wcześniej usługi dodatkowej. Trzeba poprawić dokument, ponownie go sprawdzić i wysłać klientowi kolejną wersję.
Klient akceptuje ofertę. Zlecenie trafia do realizacji, tyle że bez części uzgodnień. Pracownicy zaczynają dopytywać o termin i zakres prac. W końcu trzeba zadzwonić do właściciela, bo tylko on pamięta, co ustalono podczas ostatniej rozmowy.
Nie trzeba tu żadnego wielkiego błędu. Wystarczy kilka drobnych niedopatrzeń, żeby zwykłe zlecenie zaczęło zajmować więcej czasu, niż powinno.
W kosztorysie tego zlecenia prawdopodobnie znajdzie się robocizna, materiał i usługa podwykonawcy. Rzadko pojawi się osobna pozycja pod tytułem „szukanie informacji, które już kiedyś mieliśmy”. Za ten czas firma również płaci.
Załóżmy, że przy każdym z 15 zleceń miesięcznie trzy osoby tracą po 20 minut każda na wyjaśnianie lub poprawianie ustaleń. Łącznie daje to 15 godzin pracy: 15 × 3 × 20 minut = 900 minut. Przy przykładowym koszcie 100 zł za godzinę firma płaci za ten czas 1500 zł miesięcznie. Nie uwzględniamy tu ewentualnych strat związanych z opóźnieniami.
Kiedy prowizorka staje się sposobem pracy
Najbardziej podstępne są te problemy, które z czasem przestają być problemami. Stają się po prostu „naszym sposobem pracy”.
Bywa, że tylko jedna osoba zna aktualne ustalenia, a reszta musi czekać na jej odpowiedź. Zdarza się też, że pracownicy korzystają z różnych wersji dokumentów, bo nikt nie wskazał tej obowiązującej.
Na co dzień można się do tego przyzwyczaić. Problem staje się wyraźny dopiero podczas dłuższej nieobecności pracownika albo wtedy, gdy firma zaczyna obsługiwać więcej zleceń.
Pracownik nie powinien ponosić odpowiedzialności za to, że cała wiedza o zleceniu została tylko w jego głowie. Firma musi zapewnić innym dostęp do ustaleń, gdy go nie ma.
A może po prostu trzeba zatrudnić kolejną osobę?
Jeżeli zespół ma coraz więcej pracy, zatrudnienie kolejnej osoby bywa konieczne. Zanim firma podejmie taką decyzję, sprawdziłbym jednak, ile czasu ludzie poświęcają na zadania, które trzeba później poprawiać. Może się okazać, że część przeciążenia bierze się ze sposobu organizacji pracy.
Nowy pracownik nie rozwiąże problemu, jeśli tak samo jak reszta zespołu będzie szukał dokumentów i czekał na zatwierdzenie zwykłej sprawy. W większym zespole takie niedomówienia mogą tylko częściej się powtarzać.
Nowy program potrafi zrobić z bałaganu bardzo elegancki bałagan
Lubię technologię. Uważam, że dobrze dobrane narzędzia mogą zdjąć z ludzi naprawdę dużo niepotrzebnej pracy. Ale nie każde zadanie wymaga kolejnej aplikacji i nie każdy proces nadaje się od razu do automatyzacji.
Jeżeli nie wiadomo, kto zatwierdza ofertę, to w nowym systemie też nie będzie wiadomo. Zamiast czekać na maila, ludzie zaczną patrzeć, czy ktoś zmienił status. Sam program nie podejmie za nich decyzji.
Tak samo jest z automatyzacją. Można bardzo szybko przesyłać dane między programami. Tyle że jeśli na początku pojawi się błąd, automatycznie trafi również do kolejnych miejsc. Kiedy dane przechodzą przez kilka systemów, łatwo założyć, że ktoś już je zweryfikował, chociaż w rzeczywistości nikt tego nie zrobił.
Zanim wybiorę narzędzie, muszę wiedzieć, co właściwie nie działa i dlaczego. Dopiero wtedy ma sens zastanawiać się, czy potrzebny jest nowy system, czy wystarczy zmienić sposób pracy.
Niekiedy wystarczy dobrze przygotowany arkusz albo jeden wspólny formularz. Przy bardziej złożonych zadaniach może być potrzebne połączenie kilku systemów. Żadne z tych rozwiązań nie ma sensu, jeśli na końcu i tak wszystko trzeba poprawiać ręcznie.
Nie wszystko, co łatwo policzyć, jest warte liczenia
Łatwo jednak przesadzić w drugą stronę i zacząć mierzyć wszystko, co tylko da się zapisać w tabeli. Ile ktoś wysłał maili, jak długo rozmawiał przez telefon, ile zadań zamknął. Powstają kolejne raporty, a po pewnym czasie trzeba już pilnować nie tylko pracy, lecz także tego, czy wszyscy zdążyli uzupełnić tabelki.
Dobry wskaźnik powinien pomagać odpowiedzieć na konkretne pytanie. Jeżeli chcemy wiedzieć, dlaczego zlecenia się opóźniają, sprawdzajmy, w którym momencie utknęły i na co czekały. Jeżeli interesują nas koszty poprawek, ustalmy, jak często wracamy do już wykonanej pracy i z jakiego powodu.
Sam czas spędzony nad zadaniem niewiele mówi. Można zrobić coś szybko i źle, a potem poprawiać to przez dwa dni. Można też poświęcić godzinę na porządne przygotowanie, żeby później kilka osób mogło pracować bez niepotrzebnych pytań.
Nie chciałbym też, żeby raportowanie służyło szukaniu winnych. Jeśli ludzi rozlicza się wyłącznie z liczb, w końcu zaczną pilnować przede wszystkim tego, żeby raport dobrze wyglądał. Trudniej będzie wtedy usłyszeć, gdzie naprawdę pojawia się problem. Przecież zbieraliśmy te dane po to, żeby lepiej rozumieć przyczyny problemów.
Są też straty, których nie widać w żadnym raporcie
Czas poświęcony na poprawki można przynajmniej spróbować policzyć. Gorzej ze sprawami, które nigdy nie doszły do skutku.
Klient może zrezygnować, bo zbyt długo czekał na odpowiedź. Oferta może trafić do odbiorcy dopiero wtedy, gdy ten zdążył już wybrać inną firmę. Zdarza się też, że pracownik przestaje zgłaszać pomysły, bo za każdym razem słyszy, że teraz nie ma na to czasu.
Nie da się uczciwie dopisać do każdej takiej sytuacji konkretnej kwoty. Nie wiemy przecież, czy klient rzeczywiście złożyłby zamówienie ani czy dany pomysł przyniósłby oszczędność. Możemy jednak sprawdzić, czy podobne sytuacje zdarzają się regularnie. To już wystarczający powód, żeby się nimi zainteresować.
Jest też mniej oczywisty koszt: zmęczenie ciągłym gaszeniem pożarów. Pracownik, który od rana do wieczora odtwarza ustalenia i wyjaśnia pomyłki, ma mniej przestrzeni na spokojną, porządną pracę. Trudno wymagać od niego inicjatywy, kiedy jedyne, na co starcza mu czasu, to pilnowanie, żeby nic się nie rozsypało.
Nie wszystko da się zaplanować. Ale jeśli ten sam problem wraca co tydzień, trudno już mówić o niespodziance.
Tydzień, który pokaże, gdzie znika czas
Nie zaczynałbym od przeglądu całej firmy. Wziąłbym jeden obszar, w którym najbardziej czuć zamieszanie. Na przykład przygotowywanie ofert. Albo przekazywanie zleceń do realizacji.
Przez tydzień notowałbym każde niepotrzebne poprawianie pracy i czas spędzony na wyjaśnianiu wcześniejszych ustaleń. Zależałoby mi na zrozumieniu przyczyny, a nie szukaniu winnego.
Potem usiadłbym z osobami, które rzeczywiście wykonują tę pracę. Nie po to, żeby wygłosić im wykład o organizacji. Zapytałbym, co ich najbardziej spowalnia i które ustalenia najczęściej trzeba wyjaśniać od początku.
Być może okaże się, że największy kłopot sprawia nieaktualny cennik. Zespół korzysta z kilku kopii, bo nikt nie wskazał, którą należy traktować jako obowiązującą. To drobiazg, który można naprawić bez kupowania nowego systemu.
Wskazałbym miejsce przechowywania aktualnego cennika i osobę odpowiedzialną za jego zmiany. Przy kolejnym zleceniu sprawdziłbym, czy zespół korzysta już z tej samej wersji. Dopiero taki test pokaże, czy poprawka rozwiązała problem.
Po wprowadzeniu zmiany sprawdziłbym, czy podobne sytuacje zdarzają się rzadziej. Nie zakładałbym, że pierwszy pomysł musi być idealny. Jeśli coś nie działa, poprawiamy. To zwykła praca nad sposobem działania firmy, a nie konkurs na najbardziej wymyślną procedurę.
Porządek nie polega na tym, że szef wie o wszystkim
Niektórzy właściciele próbują odzyskać kontrolę, wymagając zatwierdzania coraz większej liczby spraw. Chcą być w kopii każdej wiadomości i znać szczegóły każdego zlecenia. Na początku daje to poczucie bezpieczeństwa, bo nic nie umyka ich uwadze.
Problem w tym, że jeżeli każda decyzja wymaga jego udziału, to prędzej czy później sam staje się najwęższym gardłem całej organizacji.
Dobrze poukładana praca daje ludziom możliwość działania bez ciągłego dopytywania. Wiedzą, za co odpowiadają, kiedy mogą sami podjąć decyzję, a z czym powinni wrócić do przełożonego. Nie trzeba ich prowadzić za rękę przez każdą czynność.
Delegowanie nie polega na powiedzeniu pracownikowi „radź sobie”. Trzeba ustalić, o czym może zdecydować sam, a z czym powinien wrócić do przełożonego. Właściciel też musi mieć sposób, żeby sprawdzić postęp prac bez ciągłego wydzwaniania do zespołu.
Kiedy takie zasady działają, zadania rzadziej wracają do poprawy, a ludzie tracą mniej czasu na dopytywanie. I to jest rzeczywista oszczędność.
Po czym poznać, że jest lepiej?
Nie każdą poprawę da się łatwo pokazać na wykresie. Zmianę widać jednak wtedy, gdy pracownik znajduje aktualny dokument bez telefonowania do innych, a sprawy nie czekają bez końca na decyzję. Nowa osoba w zespole również szybciej rozumie, na jakim etapie jest zlecenie.
Najprościej zauważyć to w codziennej pracy: mniej czasu zajmuje ustalenie, od czego zacząć.
Porządek w procesach nie uratuje źle wycenionej usługi ani nie zastąpi ludzi, których rzeczywiście brakuje. Nie przyciągnie też klientów tylko dlatego, że ktoś poprawił dokumentację. Może za to ograniczyć czas tracony na błędy, których można było uniknąć.
Kiedy patrzę na wynik firmy, interesują mnie również godziny pracy, które nie przekładają się na żaden rezultat. Bez ich policzenia łatwo przeoczyć koszt pozornie drobnych problemów.
To podejście chcę rozwijać w KOORT. Zanim zaproponuję zmianę, wolę sprawdzić, ile czasu naprawdę znika przy zwykłym zleceniu. Gdy ten sam problem wraca co tydzień, przestaje być przypadkiem. Staje się częścią sposobu pracy firmy.
Artykuł ma charakter publicystyczny i edukacyjny. Przedstawione sytuacje są przykładami ogólnymi, nie opisami konkretnych klientów. KOORT pozostaje projektem informacyjnym.